केंद्र सरकारद्वारे महिलांचे आरोग्य सुधारण्यासाठी आणि त्यांना आर्थिक हातभार लावण्यासाठी विविध योजना राबवल्या जातात. त्यापैकीच एक महत्त्वाची योजना म्हणजे ‘प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना’ (PMMVY). या योजनेच्या नियमांत अलीकडेच काही महत्त्वाचे बदल करण्यात आले आहेत, ज्याचा फायदा आता अधिक महिलांना घेता येणार आहे.
काय आहे ही योजना?
गर्भावस्थेदरम्यान आणि बाळंतपणानंतर महिलांना विश्रांती घेता यावी आणि त्यांच्या पोषक आहाराची सोय व्हावी, यासाठी सरकार थेट त्यांच्या बँक खात्यात आर्थिक मदत जमा करते. पूर्वी ही योजना फक्त पहिल्या अपत्यासाठी होती, मात्र आता दुसऱ्या अपत्यासाठीही (जर ती मुलगी असेल तर) लाभ दिला जात आहे.
मिळणारे आर्थिक लाभ (Benefits)
या योजनेअंतर्गत मिळणारी रक्कम टप्प्याटप्प्याने दिली जाते:
- पहिल्या बाळाच्या वेळी (५,००० रुपये):
- पहिला हप्ता: ३,००० रुपये (गर्भावस्थेची नोंदणी आणि किमान एक प्रसूतीपूर्व तपासणी झाल्यावर).
- दुसरा हप्ता: २,००० रुपये (बाळाच्या जन्मानंतर आणि पहिल्या चक्राचे लसीकरण पूर्ण झाल्यावर).
- दुसऱ्यांदा मुलगी झाल्यास (६,००० रुपये):
- जर दुसऱ्या वेळी कन्यारत्न प्राप्त झाले, तर सरकार एकाच हप्त्यात ६,००० रुपये थेट खात्यात जमा करते. यामुळे समाजात मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन मिळण्यास मदत होत आहे.
योजनेसाठी पात्रता (Eligibility)
- अर्जदार महिला भारताची नागरिक असावी.
- महिला कोणत्याही सरकारी नोकरीत (केंद्र किंवा राज्य सरकार) नसावी.
- ज्या महिलांनी १ एप्रिल २०२२ नंतर गर्भधारणा केली आहे, त्या सुधारित नियमांनुसार पात्र आहेत.
आवश्यक कागदपत्रे (Documents)
अर्ज करण्यासाठी खालील कागदपत्रे जवळ ठेवा:
- माता-बाल संरक्षण कार्ड (MCP Card)
- आधार कार्ड (स्वतःचे आणि पतीचे)
- बँक पासबुकची झेरॉक्स (आधार लिंक असणे अनिवार्य)
- बाळाचा जन्म दाखला
अर्ज कसा करावा? (How to Apply)
तुम्ही या योजनेसाठी ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन अशा दोन्ही पद्धतीने अर्ज करू शकता:
१. ऑनलाइन पद्धत:
- अधिकृत वेबसाइट pmmvy.nic.in ला भेट द्या.
- ‘Beneficiary Login’ वर जाऊन नोंदणी करा.
- दिलेली सर्व माहिती अचूक भरा आणि कागदपत्रे अपलोड करा.
२. ऑफलाइन पद्धत:
- तुमच्या गावातील किंवा प्रभागातील अंगणवाडी केंद्र किंवा प्राथमिक आरोग्य केंद्रात (PHC) जा.
- तेथून विनामूल्य अर्ज मिळवा आणि तो भरून कागदपत्रांसह जमा करा.
महत्त्वाची टीप: या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक असणे (DBT साठी) अत्यंत आवश्यक आहे, अन्यथा पैसे जमा होण्यास अडचण येऊ शकते.