श्रावणबाळ योजना ही महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील ज्येष्ठ नागरिकांना आर्थिक मदत करण्यासाठी सुरु केलेली महत्त्वाची योजना आहे. वयस्क, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि उत्पन्नाचे साधन नसलेल्या ज्येष्ठ नागरिकांना मासिक पेन्शन मिळावी, त्यांच्या जीवनमानात सुधारणा व्हावी हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
🧑🦳 श्रावणबाळ योजना म्हणजे काय?
या योजनेअंतर्गत पात्र ज्येष्ठ नागरिकांना दर महिन्याला आर्थिक मदत (पेन्शन) दिली जाते. ही पेन्शन थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते. योजना एका प्रकारात विभागली आहे:
- घटक ‘अ’ – आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल ज्येष्ठ नागरिक (ज्यांचे BPL कार्ड आहे त्यांना प्राधान्य)
- घटक ‘ब’ – इतर कमी उत्पन्न असलेले ज्येष्ठ नागरिक
🎯 योजनेचा उद्देश
- वृद्धांना आर्थिक सहाय्य
- जीवनावश्यक खर्च भागविण्यास मदत
- सन्माननीय जीवनासाठी सरकारची सामाजिक सुरक्षा
✔️ श्रावणबाळ योजना पात्रता (Eligibility)
| अट | माहिती |
| वय | लाभार्थीचे वय 65 वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त असावे |
| निवास | महाराष्ट्रात स्थायी रहिवासी असणे आवश्यक |
| उत्पन्न मर्यादा | कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹21,000 पेक्षा कमी |
| कौटुंबिक सहाय्य | मुलांकडून आर्थिक सहाय्य मिळत नसणे |
| अन्य पेन्शन | इतर कोणतीही सरकारी/खाजगी पेन्शन मिळत नसावी |
📑 आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
- आधार कार्ड
- रहिवासी दाखला / domicile
- जन्मतारीख पुरावा
- राशन कार्ड / उत्पन्न प्रमाणपत्र
- बँक पासबुकची प्रत
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो
- मोबाईल नंबर
📌 अटी व शर्ती
- अर्जदार भारतीय नागरिक व महाराष्ट्राचा रहिवासी असणे आवश्यक
- अर्जदारावर कोणतीही गंभीर गुन्हेगारी नोंद असू नये
- उत्पन्न निकष पूर्ण न केल्यास अर्ज नाकारला जाऊ शकतो
- सर्व माहिती व कागदपत्रे खरी व पडताळणीय असणे आवश्यक
📝 श्रावणबाळ योजना अर्ज प्रक्रिया (How to Apply)
ऑनलाइन अर्ज
- महाराष्ट्र शासनाच्या मजूर व कौशल्य विकास विभाग किंवा Aaple Sarkar Portal वर लॉगिन करा
(Aaple Sarkar Seva Kendra / Talathi office वरूनही अर्ज करू शकता) - Social Welfare Scheme – Shravanbal Yojana निवडा
- आवश्यक माहिती भरा व कागदपत्रे अपलोड करा
- सबमिट करा व अर्जाची रिसीट जतन करा
ऑफलाइन अर्ज
- तालुका कार्यालय / तहसील कार्यालय / SDO कार्यालय / ग्रुप ग्रामसेवक कार्यालय येथे अर्ज उपलब्ध
- कागदपत्रांसह अर्ज सादर करा
💰 लाभ (Benefits)
- पात्र ज्येष्ठ नागरिकांना दर महिना पेन्शन मिळते
- आर्थिक स्वावलंबन वाढते
- आरोग्य, औषधे व दैनंदिन खर्चासाठी मदत
⚠️ महत्वाच्या सूचना
- अर्ज केल्यावर स्थिती ट्रॅकिंग ऑनलाइन करता येते
- चुकीची माहिती दिल्यास लाभ रद्द केला जातो
- खात्यात DBT द्वारे थेट रक्कम जमा होते
📣 निष्कर्ष
श्रावणबाळ योजना ज्येष्ठ नागरिकांसाठी मोठा आधार आहे. ज्यांच्या कुटुंबाकडून मदत मिळत नाही अशा वयस्करांना ही योजना अत्यंत उपयुक्त आहे. पात्र लोकांनी लवकरात लवकर अर्ज करून लाभ घ्यावा.