केंद्र सरकारने देशातील कारागीर आणि महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी ‘प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना’ (PM Vishwakarma Yojana) सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत विशेषतः शिवणकाम करणाऱ्या महिलांना मोफत शिलाई मशीन खरेदीसाठी ₹१५,००० रुपयांचे अनुदान आणि मोफत प्रशिक्षण दिले जात आहे. २०२६ मध्ये या योजनेसाठी ऑनलाईन अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असून, त्याचा लाभ कसा घ्यावा याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
या योजनेचा उद्देश केवळ मशीन देणे नसून महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी सक्षम करणे हा आहे:
- टूलकिट ई-वाउचर: शिलाई मशीन खरेदी करण्यासाठी ₹१५,००० रुपयांचे अनुदान (E-Voucher स्वरूपात).
- मोफत प्रशिक्षण: ५ ते १५ दिवसांचे कौशल्य विकास प्रशिक्षण.
- प्रशिक्षण भत्ता: प्रशिक्षणादरम्यान दररोज ₹५०० मानधन दिले जाते.
- कमी व्याजात कर्ज: व्यवसाय वाढवण्यासाठी सुरुवातीला १ लाख आणि त्यानंतर २ लाख रुपयांपर्यंतचे कर्ज केवळ ५% व्याजाने मिळते.
- प्रमाणपत्र: प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यावर सरकारी ‘विश्वकर्मा’ प्रमाणपत्र आणि ओळखपत्र मिळते.
पात्रता निकष (Eligibility)
अर्ज करण्यापूर्वी तुम्ही खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार महिला भारताची/महाराष्ट्राची रहिवासी असावी.
- महिलेचे वय १८ ते ५० वर्षांच्या दरम्यान असावे.
- कुटुंबातील केवळ एकाच सदस्याला या योजनेचा लाभ घेता येईल.
- अर्जदार किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्य सरकारी नोकरीत नसावा.
- गेल्या ५ वर्षांत केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या अशाच प्रकारच्या कोणत्याही स्वंयरोजगार योजनेचा (उदा. PMEGP, PM SVANidhi) लाभ घेतलेला नसावा.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
- आधार कार्ड (मोबाईल नंबर लिंक असणे अनिवार्य)
- बँक पासबुक (आधार लिंक खाते)
- रेशन कार्ड
- मोबाईल नंबर
- पासपोर्ट साईज फोटो
- जातीचा दाखला (आवश्यक असल्यास)
घरबसल्या पेन पॅक करून दरमहा २५,००० रुपये कमवा, आत्ताच अर्ज करा
ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Process)
तुम्ही स्वतः किंवा जवळच्या CSC (Common Service Center) / सेतू केंद्रावर जाऊन अर्ज करू शकता:
- अधिकृत वेबसाईट: सर्वात आधी pmvishwakarma.gov.in या पोर्टलवर जा.
- लॉगिन/रजिस्ट्रेशन: ‘Login’ पर्यायावर क्लिक करून ‘CSC Login’ निवडा. (स्वतः करत असाल तर ‘Beneficiary Registration’ वर जा).
- आधार व्हेरिफिकेशन: तुमचा आधार लिंक असलेला मोबाईल नंबर आणि आधार नंबर टाकून बायोमेट्रिक किंवा OTP द्वारे पडताळणी करा.
- माहिती भरा: अर्जात विचारलेली वैयक्तिक माहिती, पत्ता आणि तुमच्या कौशल्याचा प्रकार (उदा. Tailor/दर्जी) निवडा.
- बँक तपशील: तुमचे बँक खाते क्रमांक आणि IFSC कोड अचूक भरा, कारण अनुदान याच खात्यात जमा होईल.
- सबमिट: सर्व माहिती तपासून अर्ज सबमिट करा. त्यानंतर तुम्हाला एक ‘अॅप्लिकेशन नंबर’ मिळेल तो जतन करून ठेवा.
निवडीची प्रक्रिया कशी असते?
अर्ज भरल्यानंतर तुमच्या माहितीची पडताळणी तीन स्तरांवर (ग्रामपंचायत/नगरपालिका, जिल्हा समिती आणि स्क्रीनिंग कमिटी) केली जाते. पडताळणी यशस्वी झाल्यावर तुम्हाला प्रशिक्षणासाठी बोलावले जाते. प्रशिक्षण पूर्ण होताच तुमच्या खात्यात ₹१५,००० चे व्हाउचर जमा केले जाते, ज्यातून तुम्ही दर्जेदार शिलाई मशीन खरेदी करू शकता.