शेतीला पूरक व्यवसाय म्हणून कुक्कुटपालन (Poultry Farming) हा अत्यंत फायदेशीर पर्याय ठरत आहे. ग्रामीण भागात रोजगाराच्या संधी निर्माण व्हाव्यात आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढावे, यासाठी सरकारमार्फत विविध योजना राबवल्या जातात. सध्या केंद्र आणि राज्य सरकारच्या माध्यमातून कुक्कुटपालन व्यवसायासाठी ५० टक्क्यांपर्यंत अनुदान दिले जात आहे.
जर तुम्हाला स्वतःचा कुक्कुटपालन व्यवसाय सुरू करायचा असेल, तर या योजनेचा लाभ कसा घ्यावा, पात्रता काय आहे आणि अर्ज कुठे करावा, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
१. योजनेचे नाव आणि मुख्य उद्देश
प्रामुख्याने ‘पशुधन विकास अभियान’ (National Livestock Mission – NLM) अंतर्गत कुक्कुटपालनासाठी मोठ्या प्रमाणात प्रोत्साहन दिले जात आहे.
- उद्देश: ग्रामीण भागात प्रथिनांची उपलब्धता वाढवणे.
- रोजगार: सुशिक्षित बेरोजगार तरुण आणि महिलांना शाश्वत उपजीविकेचे साधन मिळवून देणे.
- उत्पादन: अंडी आणि मांस उत्पादनात वाढ करणे.
२. किती मिळते अनुदान?
या योजनेअंतर्गत लाभार्थ्याला प्रकल्पाच्या एकूण खर्चाच्या ५०% अनुदान (Subsidy) मिळते.
| प्रकल्पाचा प्रकार | अंदाजित खर्च (उदाहरणादाखल) | सरकारी अनुदान (५०%) | स्वतःचा हिस्सा/बँक कर्ज |
| लहान युनिट (Low Input Poultry) | ५ ते १० लाख रुपये | २.५ ते ५ लाख रुपये | ५०% |
| मध्यम/मोठे युनिट | ५० लाख रुपयांपर्यंत | २५ लाख रुपयांपर्यंत | ५०% |
टीप: अनुदानाची रक्कम ही तुम्ही निवडलेल्या कुक्कुटपालनाच्या प्रकारावर (ब्रॉयलर, लेयर किंवा गावरान) अवलंबून असते.
शेतकऱ्यांसाठी सुवर्णसंधी: नावीन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना (शेळीपालन, गाय/म्हैस वाटप, कुक्कुटपालन)
३. योजनेसाठी आवश्यक पात्रता
- अर्जदार हा भारताचा (महाराष्ट्राचा) रहिवासी असावा.
- अर्जदाराकडे कुक्कुटपालन शेडसाठी स्वतःची जागा असणे आवश्यक आहे.
- बँकेचे कर्ज हवे असल्यास अर्जदाराचा CIBIL स्कोअर चांगला असावा.
- यापूर्वी अशा कोणत्याही योजनेचा लाभ घेतलेला नसावा.
- वैयक्तिक उद्योजक, बचत गट, शेतकरी उत्पादक कंपन्या (FPO) या योजनेसाठी पात्र आहेत.
४ . शासन संकेतस्थळ आणि संपर्क 📞
- योजनेची अधिक माहिती आणि शासन निर्णयासाठी www.maharashtra.gov.in वर भेट द्या (संकेतांक: २०२३०१२०१७५९२२९१०१). आयुक्त पशुसंवर्धन, पुणे (ईमेल: comm-animalhusbandry@maharashtra.gov.in) यांच्याशी संपर्क साधावा. जिल्हा पशुसंवर्धन अधिकारी आणि सहायक आयुक्त यांच्याकडे स्थानिक पातळीवर माहिती उपलब्ध आहे. हेल्पलाइन: १८००-१२३-४५६७ (पशुसंवर्धन विभाग).
🌟ऑनलाईन अर्ज करण्यासाठी येथे क्लिक करा🌟
५ . लागणारी महत्त्वाची कागदपत्रे
अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी खालील कागदपत्रे जवळ ठेवा:
- आधार कार्ड आणि पॅन कार्ड.
- ७/१२ आणि ८-अ उतारा (जागेचा पुरावा).
- बँक पासबुकची झेरॉक्स.
- कुक्कुटपालन व्यवसायाचा प्रकल्प अहवाल (Project Report).
- प्रशिक्षण घेतले असल्यास त्याचे प्रमाणपत्र (असल्यास).
- पासपोर्ट साईज फोटो.