शेतीसाठी पाणी असूनही ते पिकापर्यंत पोहोचवण्यासाठी पाईपलाईनची व्यवस्था नसेल, तर पिकांचे नुकसान होते. हीच अडचण ओळखून महाराष्ट्र सरकारने आणि कृषी विभागाने शेतकऱ्यांसाठी पाईपलाईन खरेदी अनुदान योजना सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना ₹३,००,००० पर्यंत अनुदान मिळू शकते. या योजनेचा लाभ कसा घ्यावा, पात्रता काय आहे आणि अर्ज कुठे करावा, याची संपूर्ण माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
विहीर, बोअरवेल किंवा शेततळ्यातील पाणी शेतात लांब असलेल्या पिकांपर्यंत वाहून नेण्यासाठी पीव्हीसी (PVC) किंवा एचडीपीई (HDPE) पाईप्स खरेदी करण्यासाठी हे अर्थसाहाय्य दिले जाते. यामुळे पाण्याचा अपव्यय टाळून सिंचन क्षेत्र वाढवणे हे सरकारचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
अनुदानाचे स्वरूप आणि मर्यादा
या योजनेत अनुदानाची रक्कम ही जमिनीचे क्षेत्र आणि पाईपच्या लांबीवर अवलंबून असते:
- अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकरी (२ हेक्टरपर्यंत): ५०% पर्यंत अनुदान.
- इतर शेतकरी (५ हेक्टरपर्यंत): ४०% पर्यंत अनुदान.
- जास्तीत जास्त मर्यादा: योजनेच्या विविध घटकांनुसार आणि सामूहिक पाईपलाईन असल्यास ही रक्कम ३ लाख रुपयांपर्यंत असू शकते.
अर्ज करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांकडे खालील कागदपत्रे असणे आवश्यक आहे:
शेतकऱ्यांसाठी सुवर्णसंधी: नावीन्यपूर्ण पशुसंवर्धन योजना (शेळीपालन, गाय/म्हैस वाटप, कुक्कुटपालन)
- ७/१२ आणि ८-अ उतारा (नुकताच काढलेला).
- आधार कार्ड (बँक खात्याशी लिंक असलेले).
- बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची छायांकित प्रत.
- पाण्याचा स्रोत असल्याचा पुरावा (विहीर किंवा बोअरवेलची ७/१२ वर नोंद).
- खरेदी करायच्या पाईपचे कोटेशन (अधिकृत विक्रेत्याकडून).
- जातीचा दाखला (अनुसूचित जाती/जमाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी).
अर्ज करण्याची ऑनलाईन प्रक्रिया (Step-by-Step)
शेतकऱ्यांना या योजनेसाठी ‘महाडीबीटी’ (MahaDBT) पोर्टलवरून अर्ज करावा लागतो:
- पोर्टलला भेट द्या: सर्वात आधी mahadbt.maharashtra.gov.in या अधिकृत वेबसाईटवर जा.
- शेतकरी योजना निवडा: ‘शेतकरी योजना’ या पर्यायावर क्लिक करून आपले युजर आयडी आणि पासवर्डने लॉगिन करा.
- अर्ज करा: ‘अर्ज करा’ या बटणावर क्लिक करून ‘सिंचन साधने आणि सुविधा’ (Irrigation Tools and Facilities) हा घटक निवडा.
- घटकाची निवड: यामध्ये ‘पाईपलाईन’ (Pipeline) हा पर्याय निवडा आणि आवश्यक माहिती भरा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: विचारलेली सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा.
- अर्ज फी भरा: २५ रुपये अधिक जीएसटी (GST) असा एकूण २३.६० रुपये शुल्क भरून अर्ज सबमिट करा.
2025 मध्ये बांधकाम कामगारांना दुहेरी लाभ: रोख ₹5000 आणि भांडी सेट भेट!
योजनेच्या महत्त्वाच्या अटी
- ज्या शेतकऱ्यांच्या ७/१२ वर स्वतःच्या विहिरीची किंवा पाटाच्या पाण्याची नोंद आहे, त्यांनाच प्राधान्य दिले जाते.
- एका शेतकऱ्याला या योजनेचा लाभ एकदाच घेता येतो.
- पाईप्स खरेदी करताना ते ISI मार्क असलेलेच असणे अनिवार्य आहे, तरच अनुदान मिळते.
- अर्जाची निवड ही लॉटरी (Log-in/Draw) पद्धतीने केली जाते.
टीप: अर्ज केल्यानंतर लॉटरीमध्ये नाव आल्यावरच कृषी विभागाकडून ‘पूर्व संमती’ पत्र मिळते. हे पत्र मिळाल्यानंतरच पाईप खरेदी करावी, अन्यथा अनुदान मिळण्यास अडचण येऊ शकते.