सरकारी योजनेसाठी अर्ज करणे ही एक महत्त्वाची प्रक्रिया आहे, परंतु अनेकदा काही लहान चुकांमुळे किंवा तांत्रिक कारणांमुळे आपला अर्ज Reject (नामंजूर) होतो. अर्ज नाकारला गेला म्हणजे संधी संपली असं मुळीच नाही. जर तुमचा सरकारी योजना अर्ज रिजेक्ट झाला असेल, तर पुन्हा अर्ज करण्याची आणि तो मंजूर करून घेण्याची ही सोपी पद्धत फॉलो करा.
१. रिजेक्शनचे नक्की कारण शोधा (Find the Reason)
अर्ज का नाकारला गेला, हे समजून घेणे ही पहिली पायरी आहे. सामान्यतः अर्ज नाकारल्याची कारणे खालीलप्रमाणे असतात:
- अपूर्ण कागदपत्रे: आवश्यक कागदपत्रांपैकी एखादे कागदपत्र अपलोड न करणे.
- चुकीची माहिती: नाव, जन्मतारीख किंवा पत्ता आधार कार्डाशी जुळत नसणे.
- अस्पष्ट स्कॅनिंग: कागदपत्रे नीट दिसत नसल्यास (Blurry) ती नाकारली जातात.
- पात्रतेचा अभाव: योजनेच्या अटींमध्ये (उदा. उत्पन्न मर्यादा) न बसणे.
टीप: बहुतांश सरकारी पोर्टल्सवर लॉगिन केल्यानंतर ‘Status’ विभागात अर्ज नाकारण्याचे स्पष्ट कारण दिलेले असते. ते आधी नीट वाचा.
२. चुकांची सुधारणा करा (Rectify Errors)
कारण समजल्यानंतर त्यातील त्रुटी दूर करा.
- जर कागदपत्रांचा प्रॉब्लेम असेल, तर नवीन आणि स्पष्ट झेरॉक्स काढून स्कॅन करा.
- जर उत्पन्नाचा दाखला जुना झाला असेल, तर चालू आर्थिक वर्षाचा दाखला जोडा.
- बँक खाते क्रमांक किंवा IFSC Code एकदा तपासून घ्या.
३. पुन्हा अर्ज कसा करायचा? (How to Re-apply)
पुन्हा अर्ज करण्यासाठी दोन मार्ग उपलब्ध असतात:
अ) ‘Edit’ किंवा ‘Resubmit’ पर्यायाचा वापर
काही पोर्टल्सवर (उदा. महाडीबीटी) अर्ज रिजेक्ट झाल्यावर तो ‘Disapproved’ किंवा ‘Sent Back to User’ सेक्शनमध्ये येतो. तिथे तुम्हाला माहिती एडिट करून पुन्हा सबमिट (Resubmit) करण्याची सोय असते.
ब) फ्रेश अप्लिकेशन (Fresh Application)
जर पोर्टलवर एडिटचा पर्याय नसेल, तर तुम्हाला जुना अर्ज डिलीट करून किंवा नवीन नोंदणी करून सुरुवातीपासून अर्ज भरावा लागेल.
४. आवश्यक असल्यास अपीलाचा मार्ग स्वीकारा
जर तुम्हाला वाटत असेल की तुमची सर्व माहिती बरोबर आहे आणि तरीही अर्ज चुकीच्या पद्धतीने नाकारला गेला आहे, तर तुम्ही त्या विभागाच्या Help Desk वर संपर्क साधू शकता किंवा Grievance (तक्रार) नोंदवू शकता.
अर्ज मंजूर होण्यासाठी काही खास टिप्स:
- मोबाईलऐवजी कॉम्प्युटर वापरा: फॉर्म भरताना शक्यतो लॅपटॉप किंवा डेस्कटॉपचा वापर करा जेणेकरून चुका कमी होतील.
- फाईल फॉरमॅट: कागदपत्रे PDF किंवा JPG फॉरमॅटमध्ये आणि सांगितलेल्या साईझमध्येच (उदा. ५०० KB पेक्षा कमी) अपलोड करा.
- आधार लिंकिंग: तुमचे बँक खाते आधार कार्डाशी लिंक असल्याची खात्री करा (DBT साठी हे अनिवार्य आहे).
सरकारी योजनांचा लाभ घेणे हा तुमचा हक्क आहे. फक्त अर्ज करताना थोडी सतर्कता बाळगली, तर तुमचा अर्ज नक्कीच मंजूर होईल.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
- १. अर्ज रिजेक्ट झाल्यावर पुन्हा फॉर्म भरण्यासाठी काही फी भरावी लागते का?
- बहुतांश सरकारी योजनांसाठी पुन्हा अर्ज करणे मोफत असते. मात्र, जर तुम्ही महा-ई-सेवा केंद्र किंवा सीएससी (CSC) सेंटरवरून अर्ज करत असाल, तर ते त्यांचे सर्व्हिस चार्जेस घेऊ शकतात.
- २. माझा अर्ज ‘Pending’ दाखवत आहे, याचा अर्थ तो रिजेक्ट झाला आहे का?
- नाही. ‘Pending’ चा अर्थ असा आहे की तुमचा अर्ज अद्याप संबंधित अधिकाऱ्याच्या तपासणीत आहे. जर कागदपत्रांमध्ये त्रुटी आढळली तरच तो ‘Reject’ किंवा ‘Revert’ केला जातो.
- ३. रिजेक्ट झालेला अर्ज किती दिवसात पुन्हा भरता येतो?
- जोपर्यंत त्या योजनेची शेवटची तारीख (Deadline) संपत नाही, तोपर्यंत तुम्ही कितीही वेळा त्रुटी सुधारून अर्ज पुन्हा सादर करू शकता. काही योजनांमध्ये मुदत संपल्यानंतरही सुधारणेसाठी ठराविक वेळ दिला जातो.
- ४. कागदपत्रे स्पष्ट दिसत नसल्यामुळे अर्ज नाकारला, तर काय करावे?
- अशा वेळी मोबाईलने फोटो काढण्याऐवजी स्कॅनरचा वापर करा. फाईलची साईझ कमी करताना अक्षरे पुसट होणार नाहीत याची काळजी घ्या. शक्य असल्यास कागदपत्रे पुन्हा साक्षांकित (Attested) करून अपलोड करा.
- ५. अर्ज रिजेक्ट झाल्याचा मेसेज आला नाही, तर स्टेटस कसे चेक करावे?
- अनेकदा तांत्रिक कारणामुळे SMS येत नाही. अशा वेळी संबंधित योजनेच्या अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन तुमचा ‘Application ID’ आणि ‘Password’ वापरून लॉगिन करा आणि ‘Track Application Status’ या पर्यायावर क्लिक करा.