या कारणामुळे सरकारी योजनेचे पैसे खात्यात येत नाहीत – आजच तपासा

अनेकदा सरकारकडून जाहीर केलेल्या योजनांचे (उदा. पीएम किसान, लाडकी बहीण योजना, संजय गांधी निराधार योजना) पैसे बँक खात्यात जमा होत नाहीत. लाभार्थी यादीत नाव असूनही पैसे न येण्यामागे काही तांत्रिक कारणे असू शकतात. ही कारणे कोणती आणि त्यावर काय उपाय करावा, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

१. आधार कार्ड आणि बँक खाते लिंक नसणे (Aadhaar Seeding)

सध्या बहुतांश सरकारी योजनांचे पैसे DBT (Direct Benefit Transfer) द्वारे पाठवले जातात. जर तुमचे आधार कार्ड तुमच्या बँक खात्याशी लिंक नसेल, तर सरकारकडून पाठवलेले पैसे तुमच्यापर्यंत पोहोचू शकत नाहीत.

• काय करावे? तुमच्या बँकेत जाऊन आधार लिंकिंगचा फॉर्म भरा किंवा बँकेच्या मोबाइल ॲपद्वारे ‘Aadhaar Seeding’ तपासा.

२. ई-केवायसी (e-KYC) अपूर्ण असणे

पीएम किसान सारख्या योजनांसाठी ई-केवायसी करणे अनिवार्य आहे. जर तुम्ही ठराविक मुदतीत तुमचे ई-केवायसी पूर्ण केले नसेल, तर तुमचे हप्ते रोखले जाऊ शकतात.

• काय करावे? योजनेच्या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन ओटीपी (OTP) किंवा अंगठ्याच्या ठशाद्वारे (Biometric) केवायसी पूर्ण करा.

३. बँक खाते सक्रिय (Active) नसणे

जर तुम्ही तुमच्या बँक खात्यातून दीर्घकाळ कोणतेही व्यवहार केले नसतील, तर बँक ते खाते ‘Inoperative’ किंवा ‘Dormant’ (नॉन-वर्किंग) मोडमध्ये टाकते. अशा खात्यात सरकारी पैसे जमा होऊ शकत नाहीत.

• काय करावे? बँकेत जाऊन किमान १०० ते ५०० रुपये जमा करा किंवा काढून खाते पुन्हा सक्रिय करा.

४. अर्जातील माहिती आणि कागदपत्रांमध्ये तफावत

तुमच्या आधार कार्डावरील नाव आणि बँक खात्यावरील नाव यामध्ये स्पेलिंगची चूक असल्यास ट्रान्झॅक्शन फेल होऊ शकते. तसेच चुकीचा आयएफएससी (IFSC) कोड किंवा बँक खाते क्रमांक दिल्यासही पैसे येत नाहीत.

• काय करावे? अर्जात दिलेली माहिती तुमच्या मूळ कागदपत्रांशी जुळते का, याची पडताळणी करा.

५. एनपीसीआई (NPCI) मॅपिंगची समस्या

फक्त आधार लिंक असून चालत नाही, तर तुमचे बँक खाते NPCI सर्वरशी मॅप असणे गरजेचे आहे. अनेकदा ग्राहकाची दोन-तीन बँकांमध्ये खाती असतात, अशा वेळी नेमके कोणत्या खात्यात पैसे जाणार हे NPCI मॅपिंगवरून ठरते.

तुमचे स्टेटस कसे तपासावे? (Checklist)

तपासायची बाब	स्टेटस कुठे पाहायचे?
आधार लिंकिंग	UIDAI च्या अधिकृत वेबसाईटवर किंवा बँकेत
DBT स्टेटस	संबंधित योजनेच्या ‘Beneficiary Status’ पर्यायावर
बँक खाते	पासबुक अपडेट करून किंवा मिनी स्टेटमेंट काढून

महत्त्वाची टीप: जर तुमची सर्व कागदपत्रे बरोबर असतील आणि तरीही पैसे येत नसतील, तर जवळच्या सेतू केंद्र किंवा संबंधित विभागाच्या कार्यालयात (उदा. तहसील कार्यालय) संपर्क साधावा.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

• १. माझे आधार कार्ड बँकेला लिंक आहे, तरीही पैसे का येत नाहीत?
  • केवळ आधार लिंक असून चालत नाही, तुमचे खाते NPCI (National Payments Corporation of India) कडे मॅप असणे आवश्यक आहे. तरच DBT द्वारे येणारे पैसे जमा होतात.
• २. माझे दोन बँकांमध्ये खाते आहे, पैसे कोणत्या खात्यात येतील?
  • ज्या बँक खात्याला तुम्ही शेवटचे DBT (Direct Benefit Transfer) पर्यायासाठी निवडले आहे किंवा जे खाते आधारशी सिडेड (Seeded) आहे, त्यातच पैसे जमा होतात.
• ३. ई-केवायसी (e-KYC) करणे अनिवार्य आहे का?
  • हो, पीएम किसान किंवा राज्य सरकारच्या अनेक महत्त्वपूर्ण योजनांसाठी ई-केवायसी अनिवार्य आहे. त्याशिवाय पुढील हप्ते खात्यात जमा होत नाहीत.
• ४. बँक खाते ‘इन-ॲक्टिव्ह’ झाले असेल तर काय करावे?
  • बँकेत जाऊन रितसर ‘Kyc Form’ भरावा आणि खात्यात लहान रकमेचा व्यवहार (पैसे भरणे किंवा काढणे) करावा. यामुळे खाते पुन्हा सक्रिय होते.
• ५. अर्जात नाव चुकले असेल तर ते कसे सुधारावे?
  • जर चूक ऑनलाइन अर्जात असेल, तर संबंधित योजनेच्या पोर्टलवर ‘Edit’ पर्यायात जाऊन दुरुस्ती करा. आधार कार्डवर नाव वेगळे असेल, तर आधी आधार केंद्रावर जाऊन नाव दुरुस्त करा.
• ६. हप्ता जमा झाला की नाही हे घरी बसून कसे तपासावे?
  • तुम्ही संबंधित योजनेच्या अधिकृत वेबसाईटवर ‘Beneficiary Status’ मध्ये जाऊन तुमचा मोबाईल नंबर किंवा आधार नंबर टाकून स्टेटस पाहू शकता.
• ७. ‘Payment Failed’ असा मेसेज येत असल्यास काय करावे?
  • हा मेसेज आल्यास तुमच्या बँकेचा IFSC कोड बदलला आहे का किंवा खाते गोठवले (Freeze) गेले आहे का, याची बँकेत जाऊन खात्री करा.
• ८. बँकेत कागदपत्रे देऊनही डीबीटी (DBT) सक्रिय होत नसेल तर?
  • अशा वेळी तुम्ही ‘India Post Payments Bank’ (IPPB) मध्ये खाते उघडू शकता. पोस्टातील खात्यांना डीबीटी अतिशय जलद गतीने लिंक होते.
• ९. सरकारी योजनेचा हप्ता येण्यासाठी उत्पन्नाचा दाखला महत्त्वाचा असतो का?
  • हो, अनेक योजना या आर्थिक निकषांवर आधारित असतात. जर तुमच्या उत्पन्नाचा दाखला कालबाह्य (Expired) झाला असेल, तर हप्ता थांबवला जाऊ शकतो.
• १०. सर्व काही बरोबर असूनही पैसे न आल्यास तक्रार कुठे करावी?
  • तुम्ही संबंधित योजनेच्या हेल्पलाइन नंबरवर कॉल करू शकता किंवा तहसील कार्यालयातील ‘सेतू’ केंद्रात जाऊन अर्जाची सद्यस्थिती विचारू शकता.