पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ८ एप्रिल २०१५ रोजी ‘प्रधानमंत्री मुद्रा योजना’ (PMMY) सुरू केली. या योजनेचा मुख्य उद्देश गैर-कृषी (non-farm) आणि गैर-कॉर्पोरेट (non-corporate) अशा छोट्या आणि सूक्ष्म उद्योगांना (Small and Micro Enterprises) आर्थिक सहाय्य देऊन स्वयंरोजगाराला (Self-Employment) चालना देणे हा आहे. या योजनेद्वारे १० लाख रुपयांपर्यंतचे कर्ज उपलब्ध केले जाते, जे नवउद्योजक आणि सध्याच्या लघुउद्योजकांना त्यांच्या व्यवसायाच्या वाढीसाठी व विस्तारासाठी उपयुक्त ठरते.
मुद्रा कर्जाचे प्रकार (Types of MUDRA Loan)
- शिशु कर्ज (Shishu Loan):
- कर्जाची रक्कम: ₹ ५०,००० पर्यंत.
- हा व्यवसाय सुरू करण्याच्या प्रारंभिक (initial) टप्प्यासाठी किंवा अगदी छोट्या गरजांसाठी आहे.
- किशोर कर्ज (Kishor Loan):
- कर्जाची रक्कम: ₹ ५०,००० पासून ₹ ५ लाख पर्यंत.
- ज्या उद्योगांनी आपला व्यवसाय सुरू केला आहे आणि आता विस्तार (expansion) करू इच्छितात, त्यांच्यासाठी हे कर्ज आहे.
- तरुण कर्ज (Tarun Loan):
- कर्जाची रक्कम: ₹ ५ लाख पासून ₹ १० लाख पर्यंत.
- ज्या सूक्ष्म उद्योगांनी सिद्ध केले आहे की त्यांच्याकडे व्यवसाय वाढवण्याची क्षमता आहे आणि ज्यांना मोठ्या प्रमाणात निधीची आवश्यकता आहे, त्यांच्यासाठी ही श्रेणी आहे.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
- ओळखपत्र (Identity Proof) – आधार कार्ड, पॅन कार्ड, मतदार ओळखपत्र, पासपोर्ट किंवा ड्रायव्हिंग लायसन्स.
- निवासाचा पुरावा (Address Proof) – उपयुक्तता बिल, रेशन कार्ड किंवा भाडे करार.
- व्यवसाय योजना (Business Plan).
- व्यवसायाच्या मालकीचा/नोंदणीचा पुरावा.
- मागील ६ महिन्यांचे बँक स्टेटमेंट.
अर्ज प्रक्रिया (Application Process)
- ऑनलाईन (Online): प्रधानमंत्री मुद्रा योजनेच्या अधिकृत पोर्टलवर किंवा सहभागी बँकांच्या ई-मुद्रा पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.
- ऑफलाईन (Offline): अर्जदार थेट सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका, खासगी बँका, प्रादेशिक ग्रामीण बँका (RRBs), सहकारी बँका आणि बिगर-बँकिंग वित्तीय कंपन्या (NBFCs) यांच्या शाखांमध्ये जाऊन अर्ज करू शकतात.