महाराष्ट्र शासनाच्या विविध कल्याणकारी योजनांचा लाभ घेताना अनेकदा तांत्रिक कारणांमुळे लाभार्थ्यांच्या यादीत ‘Duplicate Beneficiary’ (duplicate लाभार्थी) असा शेरा येतो. यामुळे हक्काचा लाभ मिळण्यास अडथळा निर्माण होतो. जर तुमचे किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणाचे नाव या कारणामुळे अडकले असेल, तर गोंधळून न जाता खालीलप्रमाणे कार्यवाही करा.
‘Duplicate Beneficiary’ म्हणजे काय?
याचा साधा अर्थ असा की, सरकारी रेकॉर्डनुसार तुमची माहिती (उदा. आधार कार्ड, रेशन कार्ड किंवा बँक खाते) एकाच योजनेसाठी दोनदा नोंदवली गेली आहे किंवा तुम्ही एकाच स्वरूपाच्या दोन वेगवेगळ्या योजनांचा लाभ घेत आहात असा यंत्रणेचा समज झाला आहे.
नाव ‘Duplicate’ आल्यास काय करावे? (स्टेप-बाय-स्टेप प्रोसेस)
१. नेमकी चूक तपासा
सर्वात आधी हे तपासा की तुमची माहिती खरंच दोनदा भरली गेली आहे का? अनेकदा कॅफेमध्ये फॉर्म भरताना किंवा सर्व्हर डाऊन असताना दोनदा ‘सबमिट’ केल्यामुळे असे घडू शकते.
२. संबंधित कार्यालयाशी संपर्क साधा
ज्या योजनेचा लाभ रखडला आहे, त्या योजनेच्या स्थानिक कार्यालयात जा.
- शेतकरी योजना: तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय.
- रेशन/पुरवठा योजना: तहसील कार्यालय (पुरवठा विभाग).
- पंतप्रधान आवास/घरकुल: ग्रामपंचायत किंवा नगर परिषद.
- लाडकी बहीण योजना: अंगणवाडी सेविका किंवा सेतू केंद्र.
३. आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता
तुमचे नाव चुकून डुप्लिकेट आले आहे हे सिद्ध करण्यासाठी खालील कागदपत्रे सोबत ठेवा:
- आधार कार्ड (मूळ आणि झेरॉक्स)
- रेशन कार्ड
- बँक पासबुक
- अर्ज भरल्याची पोचपावती (असल्यास)
- स्वयंघोषणा पत्र: “मी या योजनेचा लाभ एकाच ठिकाणाहून घेत असून माझी माहिती चुकून दोनदा नोंदवली गेली आहे,” अशा आशयाचे साध्या कागदावर लेखी पत्र.
४. ऑनलाईन दुरुस्ती (Edit Option)
काही योजनांच्या पोर्टलवर (उदा. महाडीबीटी किंवा पीएम-किसान) ‘Edit’ किंवा ‘Grievance’ चा पर्याय असतो. तिथे जाऊन तुम्ही तुमचे जुने अर्ज रद्द करू शकता किंवा माहिती अपडेट करू शकता.
५. ‘KYC’ पुन्हा करा
अनेकदा ई-केवायसी (e-KYC) अपूर्ण असल्यामुळे सिस्टीम गोंधळते. तुमचे बायोमेट्रिक किंवा आधार ओटीपी प्रमाणीकरण पुन्हा करून घ्या, ज्यामुळे तुमची ओळख ‘युनिक’ (Unique) असल्याचे सिद्ध होईल.
भविष्यातील खबरदारी
- एकच मोबाईल नंबर वापरा: कुटुंबातील वेगवेगळ्या सदस्यांसाठी एकच मोबाईल नंबर वापरणे टाळा.
- डबल अर्ज करू नका: एकदा अर्ज केल्यावर त्याची पावती जतन करा. स्टेटस ‘Pending’ असताना पुन्हा नवीन अर्ज भरू नका.
- आधार लिंकिंग: तुमचे आधार कार्ड फक्त एकाच बँक खात्याशी ‘DBT’ साठी लिंक असल्याची खात्री करा.
महत्त्वाची टीप: जर तुम्ही जाणूनबुजून दोन वेगवेगळ्या ठिकाणांहून लाभ घेत असाल, तर प्रशासनाकडून दंडात्मक कारवाई होऊ शकते. त्यामुळे केवळ एकाच अर्जाची नोंदणी ठेवा.