आधार कार्ड (Aadhaar Card) हे आजच्या काळात केवळ एक ओळखपत्र नसून ते आपल्या आर्थिक आणि सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग बनले आहे. बँकेचे व्यवहार असोत किंवा सरकारी योजनांचा लाभ, आधार कार्ड अपडेट असणे अत्यंत गरजेचे आहे. भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) आता आधार अपडेट करण्याची प्रक्रिया अधिक सोपी केली असून, तुम्ही १४ जून २०२६ पर्यंत तुमची कागदपत्रे मोफत अपडेट करू शकता.
जर तुमच्या आधार कार्डमधील पत्ता बदलला असेल किंवा तुमचे आधार १० वर्षांपूर्वीचे असेल, तर तुम्ही घरबसल्या मोबाईलवरून हे काम कसे करू शकता, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
१. ऑनलाईन काय काय अपडेट करता येते?
नवीन नियमांनुसार, तुम्ही तुमच्या मोबाईलवरून खालील गोष्टी अपडेट करू शकता:
- पत्ता (Address): घराचा पत्ता बदलला असल्यास.
- दस्तऐवज अपडेट (Document Update): ओळख पुराव्यासाठी (POI) आणि पत्त्याच्या पुराव्यासाठी (POA) नवीन कागदपत्रे अपलोड करणे.
- काही विशेष परिस्थितीत: नाव, जन्मतारीख आणि लिंग (जर तुमच्याकडे पॅन कार्ड किंवा पासपोर्ट असेल, तर काही नवीन नियमांनुसार ही सुविधा उपलब्ध होऊ शकते).
टीप: बायोमेट्रिक्स (फोटो, फिंगरप्रिंट, डोळ्यांची बाहुली) अपडेट करण्यासाठी तुम्हाला आधार केंद्रावरच जावे लागेल.
२. ऑनलाईन अपडेटसाठी आवश्यक गोष्टी
- आधार कार्डला लिंक असलेला मोबाईल नंबर (OTP साठी).
- अपडेट करावयाच्या कागदपत्रांची स्कॅन कॉपी किंवा स्पष्ट फोटो (उदा. पॅन कार्ड, रेशन कार्ड, वीज बिल, मतदान कार्ड).
३. मोबाईलवरून आधार अपडेट करण्याची स्टेप-बाय-स्टेप प्रक्रिया
खाली दिलेल्या सोप्या स्टेप्स फॉलो करून तुम्ही तुमचे आधार अपडेट करू शकता:
- अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या: तुमच्या मोबाईलमधील ब्राउझरमध्ये myAadhaar.uidai.gov.in हे पोर्टल उघडा.
- लॉगिन करा: ‘Login’ बटणावर क्लिक करा. तुमचा १२ अंकी आधार नंबर आणि कॅप्चा कोड टाकून ‘Send OTP’ वर क्लिक करा. तुमच्या लिंक असलेल्या मोबाईलवर आलेला OTP टाकून लॉगिन पूर्ण करा.
- सेवेची निवड करा: स्क्रीनवर तुम्हाला अनेक पर्याय दिसतील. जर तुम्हाला कागदपत्रे अपडेट करायची असतील, तर ‘Document Update’ वर क्लिक करा. जर पत्ता बदलायचा असेल, तर ‘Address Update’ निवडा.
- माहिती तपासा: तुमची सध्याची माहिती स्क्रीनवर दिसेल. ती बरोबर असल्यास चेकबॉक्सवर टिक करून ‘Next’ करा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: आता तुम्हाला तुमची ओळख (Identity) आणि पत्ता (Address) सिद्ध करणारी कागदपत्रे निवडून त्यांचे फोटो अपलोड करायचे आहेत (फोटोची साईज २ MB पेक्षा कमी आणि फॉरमॅट JPEG, PNG किंवा PDF असावा).
- अर्ज सबमिट करा: सर्व माहिती भरल्यानंतर सबमिट बटणावर क्लिक करा. सध्या ही सेवा ऑनलाईन पद्धतीने विनामूल्य आहे, त्यामुळे तुम्हाला कोणतेही शुल्क भरावे लागणार नाही.
- SRN नंबर जपून ठेवा: प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला एक ‘Service Request Number’ (SRN) मिळेल. याच्या मदतीने तुम्ही तुमच्या अर्जाची स्थिती (Status) तपासू शकता.
४. शेवटची संधी: १४ जून २०२६ पर्यंत मोफत!
UIDAI ने सर्व नागरिकांना त्यांचे आधार कार्ड अपडेट करण्यासाठी १४ जून २०२६ पर्यंत मुदतवाढ दिली आहे. या तारखेपर्यंत तुम्ही ऑनलाईन पोर्टलवरून मोफत डॉक्युमेंट अपडेट करू शकता. यानंतर मात्र तुम्हाला यासाठी ५० ते १०० रुपये शुल्क द्यावे लागू शकते.
५. काही महत्त्वाच्या टिप्स
- तुमचा मोबाईल नंबर आधारला लिंक नसेल, तर तुम्हाला एकदा आधार केंद्रावर जाऊन तो लिंक करावा लागेल.
- कागदपत्रे अपलोड करताना ती स्पष्ट दिसतील याची काळजी घ्या, अन्यथा तुमचा अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.
- अपडेट झालेली माहिती साधारणपणे ५ ते १५ दिवसांत आधार सिस्टिममध्ये अपडेट होते.
निष्कर्ष: आधार कार्ड अपडेट ठेवल्यामुळे भविष्यात सरकारी कामात कोणतीही अडचण येत नाही. त्यामुळे वेळ न घालवता आजच आपल्या मोबाईलवरून ही प्रक्रिया पूर्ण करा!